Jagielska Halina ps. Maria

z d. Nowicka. Ur. 1917 roku. Harcerka przedwojennego zgrupowania harcerskiego „Tęczowe dziewczęta”, sanitariuszka od pierwszych dni września 1939 r. w Szpitalu Garnizonowym w Bydgoszczy, rannych w wyniku akcji odwetowej o nazwie „Akcja Tannenberg”, przeprowadzonej w ramach realizacji doktryny narodowego socjalizmu, mającej na celu przeprowadzenie eksterminacji polskiej warstwy przywódczej (niem. Liquidierung der polnischen Führungsschicht) i inteligencji. Między wrześniem 1939 a kwietniem 1940 bojówki paramilitarnego Selbstschutzu oraz formacje SS i policji niemieckiej zamordowały na Pomorzu od 30 000 do 40 000 Polaków – przedstawicieli elity politycznej, gospodarczej i intelektualnej narodu. Była to najbardziej krwawa spośród wszystkich regionalnych operacji eksterminacyjnych, przeprowadzonych przez Niemców w okupowanej Polsce w ramach tzw. Intelligenzaktion (akcji „Inteligencja”), do czego przyczynił się w pierwszym rzędzie masowy udział przedstawicieli tamtejszej mniejszości niemieckiej w przygotowaniu i dokonaniu ludobójstwa. W pierwszych dniach okupacji najbardziej ucierpiała jednak Bydgoszcz, którą brutalnie spacyfikowano w odwecie za opór stawiany wkraczającym oddziałom niemieckim przez miejscową Straż Obywatelską. Równolegle z opanowywaniem poszczególnych dzielnic miasta Niemcy przeprowadzali masowe aresztowania ludności cywilnej, których ofiarami padali przede wszystkim robotnicy, kolejarze, drobni rzemieślnicy, niżsi urzędnicy oraz młodzież szkół średnich. Szczelnym kordonem otaczano zamieszkane przez Polaków kwartały, po czym systematycznie przeszukiwano dom po domu, mieszkanie po mieszkaniu. W przypadku znalezienia broni (do tej kategorii mogła być zaliczona pamiątkowa szabla, myśliwska dubeltówka czy pałka policyjna) lokatorów płci męskiej rozstrzeliwano na miejscu. Tylko między 5 a 11 września żołnierze Wehrmachtu i funkcjonariusze Einsatzgruppen zamordowali od 500 do 800 mieszkańców miasta – z czego około 45 w publicznych egzekucjach. 11 września OKH poinformowało dowództwo 4. Armii, iż Hitler: „ze względu na buntowniczą ludność polską w Bydgoszczy rozkazał Reichsführerowi-SS wziąć 500 zakładników i przedsięwziąć jak najostrzejsze środki (doraźne egzekucje), aż do momentu spacyfikowania miasta. Wojsku należy nakazać, by nie przeszkadzało organom Reichsführera-SS”. Masowe aresztowania i egzekucje były więc kontynuowane. 18 września odszedł pierwszy, liczący 62 osoby, transport z Bydgoszczy do obozu koncentracyjnego Dachau.

Halina Jagielska była kurierką w Okręgowej Delegaturze Rządu na Kraj Pomorze. Kryptonimy: ”Mewy”, „Piaski”, „Zatoka”, w Toruniu, Delegat ODR Pomorze miał swoją stałą siedzibę w stolicy. Co jakiś czas, dość systematycznie przyjeżdżał on na teren swojego okręgu, przeprowadzając niezbędne kontrole i obserwacje działalności podległego mu aparatu, gdzie w Toruniu miał stałą ekspozyturę Biura ODR którą pod nieobecność kierował Franciszek Rochowiak „Zaklicki”. Halina Jagielska była odpowiedzialna za prowadzenie kancelarii i utrzymywanie łączności miedzy okręgami i centralą.

Siostra Stanisława Nowickiego kierownika Obwodu III Wydział Bezpieczeństwa (kryptonim ­ I/B), Okręgowej Delegaturze Rządu na Kraj Pomorze, któremu uratowała życie w 1945r. doprowadziwszy do zamiany wyroku śmierci – wydanego przez władze komunistyczne, na 10 letnie więzienie.

Autorka licznych opracowań biograficznych opublikowanych w materiałach „Archiwum Pomorskiego AK” w Toruniu, założonego przez gen cc Elżbietę Zawadzką „Zo”, z która łączyła ją wielka zażyłość. Członek Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej początkowo w Bydgoszczy, a po przeprowadzce do Gdańska w Kole Gdańsk-Wrzeszcz.

Wybitny intelekt, niezwykła uczciwość, ogromny patriotyzm, wierny członek Kościoła katolickiego.

Dnia 25 marca 2016r. odeszła na wieczną wartę.

Cześć jej pamięci!

Źródła:
Wikipedia
http://www.dws-xip.pl/
Włodzimierz Jastrzębski: Terror i zbrodnia. Eksterminacja ludności polskiej i żydowskiej w rejencji bydgoskiej w latach 1939-1945. Warszawa: Interpress, 1974.